Wellcome
Xiển vào dinh thống đốc xin tiền
Gặp lúc
hỏng thi, Xiển và mấy anh em bạn đồng môn ngồi buồn mới giở trò bù khú
với nhau. Anh em biết Xiển có tài ứng đối, thách Xiển vào xin tiền quan
tổng đốc.
Bấy
giờ tổng đốc Thanh Hóa khét tiếng là một người hiếu sát. Xiển bắt anh
em giao kèo: nếu xin được tiền thì anh em cứ tính một đền thành ba,
nghĩa là anh em sẽ phải trả cho Xiển một số tiền gấp ba số tiền Xiển
xin được của quan. Bằng không dám xin, hoặc xin không được thì Xiển
phải thết anh em một bữa no say. Tưởng đùa vui, nào ngờ Xiển vào tận
dinh quan. Ai nấy chắc phen này Xiển sẽ làm ma không đầu.
Một
buổi sáng nọ, quan vừa mở mắt ra công đường đã thấy Xiển quỳ ở ngoài
sân. Quan quắc mắt hỏi:
-
Thằng kia! Mày tới đây có việc gì?
Xiển
thưa:
-
Bẩm cụ lớn, con muốn nhờ tay cụ lớn hóa kiếp cho con.
Quan
quát: - Thằng này muốn chết à?
Xiển
trịnh trọng nói:
-
Bẩm chính thế à. Con nghe nói lưỡi gươm cụ lớn sắc lắm, nên muốn xin cụ
lớn một nhát để hồn về chín xuối cho được mát mẻ.
Quan
gắt:
-
Thật là đồ điên, cuồng, ngu, ngộ. Vì sao mày lại muốn chết?
Xiển
đáp:
-
Bẩm cụ lớn, con là học trò thi hỏng, nhà lại nghèo, nghiệp đèn sách
chẳng ra sao, nghĩ tủi thân hổ phận chả muốn sống nữa.
Quan
thấy Xiển dáng người học trò nho nhã, lại đối đáp đâu ra đấy một cách
bình tĩnh liền bảo:
-
Nếu học trò học giỏ mà hỏng thi thì cũng còn đáng thương. Nếu dốt mà
hỏng lại đòi chết thì chết cũng đánh đời. Vậy hãy ứng khẩu một bài thơ
lấy đề là "điên cuồng ngu ngộ" ta xem.
Xiển
vâng lời, ứng khẩu đọc một hơi, mối câu có một trong bốn chữ của đầu đề:
Cao
Tổ điên hào kiệt
Võ
Ðế ngộ thần tiên.
Tặng
Ðiểm cuồng thiên địa
Nhan
Tử ngu thánh hiền
Nghe
nói xong, quan biết Xiển có ý xỏ ngọt mình, song thấy Xiển là kẻ xuất
khẩu thành chương, kính điển lau làu, văn thơ hàm súc, tỏ ra là người
học thức rộng, lại có khí phách, liền thưởng cho ba chục quan tiền và
bảo lui về.
Thế
là từ đó, ngoài cái tên Xiển Bột còn có một cái tên nữa là Xiển Ngộ.
