Wellcome
Đổi bò gầy lấy bò béo
Làng
Yên Lược có một cái văn chỉ lộ thiên thờ Khổng Tử. Trâu bò trong làng
thả ăn cỏ ở gần đấy kéo vào phóng uế cả ra bệ thờ. Bọn lý trưởng, cường
hào thấy không tiện, bèn họp làng, giao cho Xiển phải trông nom, rào
giậu lại, và đặt ra lệ hễ bò nhà ai vào, làng sẽ bắt làm thịt chia phần.
Lệ
làng đặt ra, các nhà có bò đều dặn con hoặc người ở hết sức giữ gìn.
Xiển có một con bò ốm, gầy như cái mo khô, cứ thả cho ăn ở gần đấy. Một
hôm, Xiển để bò vào trong khu văn chỉ, cố ý cho dân làng biết.
Ðang
thèm thịt bò, bọn lý trưởng, cường hào lập tức cho người bắt làm thịt.
Xiển nói:
-
Lệ làng đặt ra, tôi không dám kêu ca gì, chỉ xin làng nhớ cho từ nay
trở đi bất cứ bò nhà ai, hễ vào văn chỉ là bắt làm thịt tuốt.
Sau
đó ít lâu, Xiển mua mấy cỗ bài tam cúc, chia cho bọn trẻ chăn bò rủ
chúng tìm đám đất khô ráo, phẳng phiu ngồi đánh. Bọn trẻ thích quá, xúm
nhau, chúi mũi vào ván bài, chẳng để ý gì đến bò mẹ nữa. Xiển lừa cho
tất cả đàn bò lại gần khu văn chỉ, rồi mở cổng ra. Thấy cỏ bên trong
xanh tốt, một con vào, hai con vào, ba con vào, thế là những con khác
cũng chen nhau vào theo. Xiển đóng cổng lại rồi chạy về gọi dân làng ra
bắt bò. Bắt được hơn một trăm con, phần nhiều là của bọn lý hương cường
hào giàu có trong làng. Chúng bàn nhau:
-
Lần này, nhiều người đều phạm phải lệ làng, không lẽ ta đem làm thịt
tất cả, vậy thì xin xí xoá.
Xiển
nhất định không nghe, lấy cớ rằng lần trước làng đã ăn thịt bò của mình
rồi, nay làng tự ý bỏ lệ, Xiển sẽ kiện quan. Sợ Xiển làm to chuyện,
chúng bàn nhau đền cho Xiển một con bò, rồi bổ cho các nhà có bò bị bắt
chia nhau chịu tiền. Xiển nhất định không nghe, nói:
-
Chỉ có hai cách: một là đem làm thịt tuốt, hai là đem chia đều cho dân
làng, mỗi nhà một con.
Bọn
lý hương cường hào bàn với nhau mãi, cuối cùng phải bằng lòng theo cách
thứ hai, vì chia như vậy thì chúng còn được mỗi nhà một con, chứ đem
làm thịt thì mất cả. Thế là, không những Xiển đã đánh đổi được bò béo,
mà những nhà trong làng cũng được mỗi nhà một con.
